De lepeltheorie

februari 28, 2016


Sommige personen met een chronische ziekte zullen niet verbaasd staan bij deze titel. De lepeltheorie is ondertussen een bekende manier om uit te leggen hoe het is om beperkt te worden in je dagelijkse doen en laten.

Iemand die ziek is moet dagelijks keuzes maken en constant nadenken over dingen. Alles om de beschikbare mogelijkheden en energie goed te verdelen. Dat is een groot verschil met iemand die gezond is, iemand die zich meestal geen zorgen hoeft te maken over de gevolgen van doodnormale bezigheden. Om dit goed uit te leggen is de lepeltheorie ontstaan.


De lepeltheorie

Stel, je krijg een aantal lepels in je handen geduwd, met de mededeling: "Zo, nu ben jij chronisch ziek. Alles wat jij vandaag gaat doen, kost lepels." Je hebt echter geen oneindig aantal lepels, je moet er dus zorgvuldig en spaarzaam mee omgaan.


Je moet je dag plannen aan de hand van het aantal lepels. Daarom is het goed altijd bewust te zijn hoeveel lepels je hebt. Het kan zijn dat je gedurende de dag plotseling wat lepels verliest, maar het is goed om te weten wat het uitgangspunt is. Tel ze maar... laten het er twaalf zijn vandaag - meer zijn het er niet, meer krijg je niet.


Lepels verdelen
Ik vraag je nu om je dag in te delen en de bijbehorende lepels in te leveren. Bedenk dat een ogenschijnlijk eenvoudige activiteit veel energie en dus lepels kan kosten. Opstaan, bijvoorbeeld, is niet zomaar gepiept. Na een slechte nachtrust doe je moeizaam je ogen open; je armen, benen en hoofd voelen zwaar aan. Je moet eruit, dus met stramme spieren kruip je uit bed. Voordat je goed en wel wakker bent, naast je bed staat, gedoucht, aangekleed bent en hebt ontbeten ben je waarschijnlijk al twee of zelfs drie lepels kwijt. Dan heb je nog maar negen of tien lepels en de dag is nog maar net begonnen.

Boodschappen doen, stofzuigen, een wasje draaien, koken en reizen zijn enkele dagelijkse bezigheden die jij er waarschijnlijk zomaar tussendoor doet. Maar deze dingen kosten mij veel lepels. En dan heb ik het nog niet eens over het lappen van de ramen, het schoonmaken van de badkamer, het bed verschonen en andere zwaardere huishoudelijke klussen. 

Het gaat echter niet alleen om fysieke taken die energie kosten, maar ook dingen waarbij je moet nadenken (lezen, werken, computeren, bankzaken, sociaal zijn en een fatsoenlijk gesprek voeren etc.). Het kan dus snel gaan met je lepels.


Keuzes maken
Je begrijpt vast dat je de rest van de dag zorgvuldig moet plannen, want als de lepels op zijn, zijn ze ook echt op. Je zult keuzes moeten maken, je kunt niet alles doen, want iedere bezigheid kost energie en dus lepels.

Houd er rekening mee dat er ook spontaan lepels kunnen verdwijnen gedurende de dag. Zaken die hier invloed op hebben zijn stress in wat voor vorm dan ook, het weer, pijn (iets wat je dagelijks hebt), een lage bloedsuikerspiegel etc. Een lepel op reserve houden voor zulke onvoorziene omstandigheden is zeker aan te raden.

Als jij de dag goed hebt ingedeeld heb je misschien aan het begin van de avond nog een lepel over. Die kun je gebruiken om iets leuks te doen zoals wat lezen of tv kijken - hoewel beide bezigheden soms te veel prikkels geven (vergelijkbaar met twee lepels!). Dan moet je wat anders verzinnen of lekker vroeg naar bed gaan.



Niks verspillen
Je zult nu misschien begrijpen hoe het is om beperkte energie te hebben en na te moeten denken hoe je je dag gaat indelen. Er is planning voor nodig. Als je weet dat je veel lepels nodig hebt in de loop van de dag moet je in de ochtend zo weinig mogelijk lepels verspillen.

Een spontane actie is lastig omdat het je hele planning in de war kan schoppen, want hoe moet dat met je lepels? Dat verklaard misschien wel mijn licht autistische trek dat ik graag van te voren weet wat er gaat gebeuren, haha.

Als je maar een beperkt aantal lepels hebt en je daar bewust van bent is het wel zo dat iedere lepel gekoesterd wordt. Veel mensen verspillen iedere dag hun lepels aan onzinnige dingen. Ik heb geen ruimte voor verspilde energie en lepels. Als ik dus mijn lepels aan jou besteed doe ik dit bewust, ik heb er tijd en energie voor gespaard.





-----
Het is een leerproces om de lepels goed te verdelen. Het is het zoeken naar een goede balans, het leren tellen van je lepels en het inschatten hoeveel lepels een activiteit kost. Bovenstaande is een eigen, ingekorte versie van de lepeltheorie - toegepast op mijn situatie. 

Christine Miserandino, een jonge vrouw met Lupus, heeft de lepeltheorie verzonnen. Het originele verhaal kun je lezen op de deze website (in het Engels). Er zweven op internet diverse varianten, vertalingen en toepassingen rond, maar ik verwijs graag naar de originele bron.



Vond jij dit interessant om te lezen?

Lees dan ook eens de serie Positief blijven bij een chronische ziekte 

Deel 1) denk aan wat je nu kunt en niet aan wat je vroeger kon 
Deel 2) de ziekte is een deel van je leven en niet je hele leven
Deel 3) life is beautiful, you just have to see it



You Might Also Like

0 reacties

Contactformulier

Naam

E-mail *

Bericht *

Disclaimer

Op deze blog schrijf ik over interessante onderwerpen. Sommige inspirerende afbeeldingen heb ik gevonden op het wereldwijde web. Ik doe altijd mijn best om de juiste bron hierbij te vermelden. Staat jouw beeld op mijn blog en heb je dat liever niet? Laat het me weten dan pas ik het aan. --------- Juist wel jouw foto of product op mijn blog? Ga naar de pagina contact voor meer informatie en/of neem contact op via het contactformulier.

Disclaimer

At this blog I write about interesting things. Some pics at my blog aren't mine, I did find them at the worldwide web. I always do my best to mention the correct source. Is your picture at my blog and you prefer not to? Let me know then I will adjust it.